Merhaba canlar. Dünya hayatı baştan sona bir imtihan alanı. Bu yazımızda; kulun karşılaştığı temel imtihan çeşitlerine ve bu süreçte takınmamız gereken kulluk şuuruna değineceğiz.
Para, Varlık ve Yokluk
Para sadece bir geçim aracı değil, insanın karakterini en net gösteren aynadır. Yoklukta onuru, sabrı ve dürüstlüğü korumak ne kadar zorsa; varlıkta kibre kapılmamak, paylaşabilmek ve “hepsi benim sayemde oldu” yanılgısına düşmemek de bir o kadar zordur.
Para, insanın içindeki asıl kumaşı ortaya çıkarır.
Sağlık ve Bedenin Sınırları
Kendimizi en güçlü, her şeye gücümüz yetiyor sandığımız anda gelen küçük bir rahatsızlık veya bir yakınımızın sağlığını kaybetmesi bütün sahte kontrol hissini yıkar geçer. İnsana acizliğini, kırılganlığını hatırlatır.
Çaresizliğin ortasında isyan etmeden sabredebilmek ve eldeki sağlığın kıymetini vaktinde bilmek en ağır derslerdendir.
En Sevdikleriyle Sınanmak (Aile ve Evlat)
İnsan en çok değer verdiği, üzerine titrediği yerden yara alır. Evladının bir sıkıntısı, aile içinde yaşanan vefasızlıklar veya sevdiklerinin kaybı kalbi en derinden sarsar.
Buradaki asıl mesele; sevgiyi bir bağımlılığa dönüştürmeden, öfkeye kapılmadan merhameti koruyabilmek ve gerektiğinde affedebilmektir.
Yalnızlık ve Anlaşılmama Hissi
Bazen etrafımız insanla doluyken bile içimizde derin bir sessizlik hissederiz; derdimizi kimseye tam anlatamayız. Bu yapayalnızlık hissi insanı dış dünyanın sahte onaylarından koparır.
Kendi içine dönüp vicdanıyla, samimiyetiyle ve yaratıcısıyla baş başa kalması için sessiz ama dönüştürücü bir çağrıdır.
Güç, Yetki ve Makam
İnsanın eline biraz güç, küçük bir unvan veya söz hakkı geçtiğinde adalet terazisi hemen titremeye başlar. Gücü elinde tutanın zayıfı gözetip gözetmediği, kibirlenip insanlara tepeden bakıp bakmadığı vicdanın en açık sınavıdır.
Güç emanettir; onu nasıl kullandığın seni sen yapar.
Zaman ve Erteleme Yanılgısı
Ömrü, gençliği ve enerjiyi hiç bitmeyecek sanıp her şeyi yarına ertelemek… Zamanın akıp gittiğini fark ettiğimizde geriye sadece “keşke”ler kalabiliyor. İnsanın ömrünü, aklını ve elindeki imkânları neye harcadığını çok geç olmadan fark etmesi hayattaki en büyük uyanışlardan biridir.
Fark ettiğinizde bilin anın kıymetini. Gidin ilk olarak ailenize sarılın. Varsa imkanınız akrabalarınızı gözetin arkadaşlarınızı hatırlayın.
Gizli İrade (Kimse Yokken Sen Kimsin?)
Kapalı kapılar ardında, kimsenin seni görmediği, hiçbir dış baskının olmadığı anda ne yaptığın senin asıl kimliğindir. Kolay yoldan haksız kazanç sağlama fırsatı varken geri durabilmek zordur, anlık heveslerin peşine takılmamak ve kendi ahlaki çizgini korumak insanın nefsiyle verdiği en sessiz savaştır.
Kimse bilmezken bunları yapabiliyorsan sana ne mutlu! Allah’ın adaletine inanıyorsan bu davranışın mükafatını alacağını da zaten biliyorsun. Ya burada ya öte tarafta.
Haksızlığa Uğramak ve Sabır
Hayatta bazen her şeyi doğru yaparsın ama yine de iftiraya, dedikoduya ya da haksız bir muameleye maruz kalırsın.
Haklıyken öfkenin esiri olup zalimleşmemek, adalet duygunu kaybetmeden hakkını arayabilmek ve içindeki iyiliği çürütmemek insanı en çok büyüten imtihanlardandır.
Belirsizlik ve Tevekkül
Geleceğin nasıl şekilleneceğini bilememek, planların bozulması ve hayatın bizim çizdiğimiz rotada gitmemesi ciddi bir iç huzursuzluk yaratır.
Her şeyi kontrol edemeyeceğini kabullenmek, elinden gelen çabayı gösterdikten sonra sonuca razı olup akışa güvenebilmek derin bir teslimiyet gerektirir.
İyiliğe Karşı Nankörlük Görmek
Bütün samimiyetinle elinden geleni yaptığın, dar gününde yanında durduğun birinden sırt çevrilmek veya vefasızlık görmek kalbi en çok yaralayan durumlardan biridir. Buradaki asıl sınav; “Artık kimseye iyilik yapmayacağım” deyip kalbini katılaştırmamak, iyiliği insanlar için değil, kendi karakterin ve vicdanının gereği olarak yapmaya devam edebilmektir.
Öfke ve İntikam Gücü
Canın yandığında, intikam alma fırsatı tam eline geçmişken ve buna gücün yeterken durabilmek!
Hiddetin aklı esir aldığı o ilk anda frene basabilmek, haksızlığa karşı dururken öfkeye yenilip karşındakinin seviyesine inmemek çok büyük bir irade ister.
İntikam insana tatlı gelir muazzam bir haz verir. Seviyeni koruyup vazgeçebilirsen ne mutlu sana!
Başarı, Alkış ve Şöhret
Başarısızlık kadar, başarının getirdiği alkış tufanı da büyük bir tuzaktır. Herkes seni överken ayaklarının yere basması, çevrendeki yapay övgüleri gerçek sanıp büyüklük hissine kapılmamak insanın egosuna karşı verdiği en sinsi mücadeledir.
Haset ve Kıyaslama Tuzağı
Başkalarının elindeki imkânları, hayatları, rahatlığı görüp içten içe haset etmek veya kendini sürekli bir yarış içinde bulmak.
Başkasının rızkına ya da mutluluğuna samimiyetle sevinebilmek, kendi payına düşene rıza gösterip kalbi hasedin zehrinden temiz tutabilmek derin bir iç olgunluk gerektirir.
Konfor Alanı ve Rehavet
Her şey yolunda giderken, hiçbir görünür dert yokken insanın gevşemesi; sorumluluklarını, üretkenliğini ve çevresindeki insanların dertlerini unutması.
Rahatlık anında da şükrü ve gayreti diri tutmak, zihnen uyuşmamak çoğu zaman zorluk anındaki sabırdan daha zordur.
Kusurları Örtmek veya İfşa Etmek
Birinin açığını, hatasını ya da zor durumunu öğrendiğinde bunu bir koz olarak kullanmamak, dile düşürmemek.
Başkasının eksiğini örtmek, insanın ahlaki duruşunu ve güvenilirliğini sınayan çok ince bir çizgidir.
Merhamet Yorgunluğu
Sürekli verici olmak, etrafındaki herkesin derdine koşmak ve hep fedakârlık yapmak bir süre sonra insanda ruhsal bir tükenmişlik yaratır. Üstüne bir de vefasızlık eklendiğinde “Ben neden hala uğraşıyorum?” hissi ağır basar.
Bu noktada asıl sınanan şey; iyiliği bir alkış veya takdir beklemeden yapmaya devam edebilmek ve hayal kırıklıklarına rağmen kalbi katılaştırmamaktır.
Kendi Aleyhine Adaletli Olmak
Başkasına yapılan haksızlığa ses çıkarmak nispeten kolaydır. Ancak işin ucu sana dokunduğunda, kendi menfaatinin zedeleneceği veya haksız çıkacağın bir durumda “Evet, burada ben hatalıyım” diyebilmek nefsin en çok zorlandığı durumlardandır.
Adaleti kendi çıkarından üstün tutabilmek insanın kendine karşı verdiği en onurlu savaştır.
Haklıyken Susabilmek ve Gururu Aşmak
Bir tartışmada sonuna kadar haklı olduğunu bildiğin halde, sırf bir gönül kırılmasın, aile bağı kopmasın veya kavga büyümesin diye geri adım atabilmek.
Nefsin “Hakkını ara, ezdirme kendini” diye bağırırken olgunlukla susmayı ve ortamı yatıştırmayı seçebilmek, gururu aşmanın en net göstergesidir.
Seçenek Bolluğu ve Şükürsüzlük
Eskiden olmayan, günümüz insanını en çok yoran imtihanlardan biri de doyumsuzluktur. Her şeyin daha yenisi, daha iyisi, daha gösterişlisi önümüze sunulurken elindekine odaklanamamak, sürekli “daha fazlası” peşinde koşup tatminsizleşmek…
İnsanın sahip olduklarının kıymetini bilip gözünü ve kalbini doyurabilmesi çağımızın en büyük iç mücadelesidir.
Hakikati Savunmanın Bedeli
Herkesin yanlışa doğru dediği, rüzgârın tek bir yöne doğru estiği bir ortamda doğruyu savunmak çoğu zaman insanı yalnızlaştırır, dışlatır veya bedel ödetir.
Menfaati uğruna kalabalığa uymak yerine, tek başına kalsa bile doğru bildiği yolda durabilmek çok çetin bir omurga sınavıdır.
Dua, Beklemek ve Sabır Eşiği
İnsanın en çok zorlandığı şeylerden biri de dua ettiği, istediği veya çabaladığı bir şeyin hemen olmamasıdır.
Belirsiz bir zaman diliminde, eli kolu bağlı gibi görünürken umudunu kesmeden bekleyebilmek; zamanın senin istediğin gibi değil, olması gerektiği gibi işlediğine razı olabilmek derin bir iç terbiye gerektirir.
Dua, yalnızca bir şeyleri talep etme aracı değil; kulun Yaradan ile kurduğu en samimi bağ ve teslimiyetin göstergesidir. İnsan, sınırlı aklı ve anlık bakış açısıyla neyin kendisi için gerçekten hayırlı olduğunu kestiremez. Bazen tüm kalbiyle istediği bir şey, uzun vadede ona zarar getirebilir ya da gerçekleşmemesi çok daha büyük bir lütfa kapı aralayabilir.
İstediğimiz şeyin hemen gerçekleşmemesi, duanın karşılıksız kaldığı anlamına gelmez. Allah dualara üç şekilde karşılık verir: Bazen dilediğini aynen verir, bazen daha hayırlısını nasip eder, bazen de gerçekleşmesini ahirete saklar veya gelecek bir belayı o duayla defeder.
Bu yüzden duaların gecikmesi ya da beklenen şekilde olmaması isyan sebebi değil, ilahi hikmete güvenme vesilesi olmalıdır. Duayı asla bırakmamak gerekir; çünkü samimiyetle edilen hiçbir dua zayi olmaz.
İyilik Yaparken Başa Kakmamak
Birine zor gününde destek olduktan, elinden tuttuktan sonra bunu ömür boyu ona hatırlatmamak, ima etmemek veya bir minnet borcu yüklememek.
Yapılan iyiliği unutup kalbi o kişiye karşı borçlu gibi hissettirmemek, samimiyetin en ince ve en hassas testidir.
Rızkın Gecikmesi ve Kaygı
Gelecek kaygısının, yarın ne olacağı korkusunun insanın uykularını kaçırdığı o dar anlar.
Bütün kapılar kapanmış gibi görünürken çabalamaktan vazgeçmemek, telaşa ve gayrimeşru yollara kapılmadan rızkın sahibine olan güveni taze tutabilmek en temel iç denemelerden biridir.
Alışkanlıkların ve Rutinin Körlüğü
Yıllar geçtikçe insanın sahip olduğu nimetleri kanıksaması; çatısının, sağlığının, sofrasındaki bir lokma ekmeğin veya huzurunun değerini sıradanlaştırmasıdır.
Hayatın içinde kaybolup her şeyi otomatik pilota bağlamadan, elindekilerin her an elinden kayıp gidebileceği bilinciyle taze bir minnet ve şükür duygusu taşıyabilmek insanın ruhsal uyanıklığını sınar.
Düşenin Yanında Durabilmek
İnsanların güçlü ve kazanan tarafta toplanması kolaydır; asıl sınav, herkesin sırtını döndüğü, kaybettiği veya dışlandığı bir dönemde o kişinin yanında kalabilmektir.
Rüzgâr tersine döndüğünde menfaat için değil, samimiyet ve adalet için dostunun elini bırakmamak çok nadir rastlanan bir sadakat testidir.
Hak Edilmeyen Bir Övgüyü Sahiplenmemek
Bazen senin yapmadığın bir işin, senin vermediğin bir emeğin övgüsü ya da mükâfatı sana yönelir.
“Ben yapmadım, asıl emek şu kişinin” diyebilmek, hak etmediğin payı reddedebilmek ve alkışı gerçek sahibine teslim edebilmek çok yüksek bir vicdani dürüstlük gerektirir.
İyiliği Gizli Tutabilmek
Yaptığın bir yardımı, fedakârlığı veya güzelliği sadece yaratıcı ile aranda bırakabilmek.
İçten içe “Biri görse de takdir etse” arzusunu susturmak ve iyiliğin manevi lezzetini başkalarının beğenisine kurban etmemek samimiyetin en saf halidir.
Kalabalıklar İçinde Doğru Kalabilmek (Sürü Psikolojisi)
İçinde bulunduğun ortamda herkes yanlışı normalleştirmişse, haksızlık veya ahlaki yozlaşma sıradan hale gelmişse akıntıya karşı durmak zordur.
“Herkes yapıyor, ben mi düzelteceğim?” kolaycılığına kaçmadan, dışlanma veya garipsenme pahasına kendi temiz çizgini koruyabilmek ciddi bir omurga ister.
Zor Zamanlarda İlkeli Kalmak
İşler yolundayken dürüst, cömert, sabırlı ve adil olmak kolaydır. Asıl imtihan; dara düştüğünde, çıkış yolu kalmadığında, açlıkla ya da büyük bir korkuyla yüzleştiğinde o ilkelerden taviz verip vermeyeceğindir.
Zorluk, insanın maskelerini düşürür ve kriz anındaki tavır gerçek duruşu belirler.
Başkasının Hatasını Görüp Kendi Başına Gelebileceğini Unutmamak
Büyük bir günah işleyen, yanlış yapan veya hayatı kayan birini gördüğünde “Ben asla yapmam” dememek. Kınamamak, küçümsememek ve o insanın düştüğü duruma düşmeme garantisinin olmadığını bilerek sadece ibret almak ve merhamet edebilmek kalbin kibirden arınma sınavıdır.
Sözünde Durabilmek ve Ahde Vefa
Şartlar değiştiğinde, verilen söz artık kendi menfaatine uymadığında ya da sana yük olmaya başladığında da o sözün arkasında durabilmek.
İnsanın imzasından ziyade sözünün arkasında durması, güvenilirliğin ve karakter sağlamlığının en temel sınavıdır.
İyiliği Karşılık Görmeden Yapabilmek
Sana hiçbir faydası dokunmayacak, teşekkür bile edemeyecek ya da toplumda hiçbir gücü olmayan birine el uzatabilmek.
Yardım ederken arkasında gizli bir beklenti, itibar kazanma arzusu veya menfaat hesabı taşımamak kalbin samimiyetini sınar.
Kendi Haklılığını İsbat Etme Hırsı
Bir yanlış anlama ya da tartışma anında sırf egosunu tatmin etmek için son sözü söyleme veya haklılığını herkesin gözüne sokma isteğine direnebilmek.
Bazen haklı olduğunu bilsen bile huzuru ve insan kazanmayı, haklı çıkma zaferine tercih edebilmek derin bir olgunluktur.
Zoraki Tevazu Tuzağı
Dışarıdan çok alçakgönüllü görünüp içten içe “Ne kadar da mütevazıyım” diye gizli bir gurur yaşamak.
Tevazuyu bile bir övgü aracı veya maske yapmadan, gerçekten kendini diğer insanlardan farksız görebilmek nefsin en sinsi oyunlarından biridir.
Kolay Yoldan Kazanç ve Hırs Tuzağı
Emek vermeden, hak etmeden veya kısa yoldan büyük kazançlara ulaşma fırsatı önümüze çıktığında nefsin sabırsızlığı devreye girer.
Alın teri dökülmemiş, helal olup olmadığı şüpheli yollara tevessül etmemek; daha azına ama temiz olanına razı olabilmek insanın dürüstlük çizgisini sınayan en güçlü çekim alanlarından biridir.
Başkalarının Kusurlarıyla Eğlenmemek
Birinin acemiliği, sakarlığı, konuşmasındaki bir kusur veya fiziksel bir eksiği ortamda bir espri malzemesine dönüştüğünde o kahkahaya ortak olmamak.
İnsanları küçük düşürerek ilgi toplama kolaycılığına kaçmamak, birinin mahcubiyeti üzerinden eğlenmeyi reddetmek kalbin nezaket ve vicdan sınavıdır.
Rakibin veya Düşmanın Başına Gelen Kötülüğe Sevinmemek
Sana haksızlık etmiş, canını yakmış veya aranda husumet olan birinin dara düşmesini, hastalanmasını ya da kaybetmesini bir sevinç vesilesi yapmamak.
Düşmanına bile adaletle ve insaniyetle yaklaşabilmek, “oh olsun” duygusunun zehrinden kalbi koruyabilmek nefsin en zor aşılan basamaklarındandır.
Eleştiri Karşısında Savunma Refleksini Dizginlemek
Birisi seni yapıcı bir şekilde uyardığında veya bir açığını yüzüne vurduğunda hemen karşı saldırıya geçmemek.
Karşındakinin niyetine takılmadan, “Bu söylenenin içinde benim payıma düşen bir gerçeklik var mı?” diye durup düşünebilmek insanın kendi kibrini törpüleyebilme becerisidir.
Hak Edilmeyen Bir Ayrıcalığı Reddedebilmek
Torpil, tanıdık veya statü sayesinde önüne serilen kolay bir yolu, başkalarının hakkına gireceği bilinciyle geri çevirebilmek.
Kimse seni ayıplamayacakken bile adalet duygusunun gereğini yapıp sıraya girmek, dürüstlüğün en somut ahlak testidir.
Sessiz İyiliklerin ve İbadetlerin Kıymetini Korumak
Yalnızken gösterdiğin samimiyeti, toplum içindeki görünürlükle değiştirmemek.
İnsanların görmediği yerde nasıl biriysen, kalabalıklar arasında da aynı sadelikte kalabilmek; içiyle dışı bir olmanın, riyadan uzak durmanın en temel ölçüsüdür.
Bir Başkasının Mahcubiyetini Fırsata Çevirmemek
Biri senin yanında zor bir duruma düştüğünde, dili sürçtüğünde veya bir hata yaptığında bunu onun üzerinde bir üstünlük kurma aracına dönüştürmemek.
O anı görmezden gelip ortamı toparlayabilmek, insanın içindeki nezaketin ve inceliğin en belirgin ölçüsüdür.
Hayatın İkramlarını Kendinden Bilmemek
Elde edilen zekâ, yetenek, güzel bir aile veya iyi bir çevre… Tüm bu başlangıç avantajlarını sadece kendi çabasının ve üstünlüğünün bir sonucu sanmamak.
Verilen her güzel şeyin birer lütuf ve aynı zamanda sorumluluk olduğunu unutmamak aklın en derin şükür basamağıdır.
Dinlemeyi Bilmek ve Karşındakine Alan Açmak
Sadece kendi derdini, fikrini ve başarısını anlatma arzusunu frenleyip, gerçekten karşındakini anlamak için kulak verebilmek.
İletişimi tek taraflı bir vitrin yapmadan, muhatabına değer verip onun varlığını ve hislerini önemsemek nezaketin ve kibrisizliğin günlük sınavıdır.
Haklı Bir Eleştiriyi Kırıcı Olmadan Yapabilmek
Karşındaki kişinin hatasını düzeltmek isterken niyetin gerçekten onu kazanmak mı, yoksa üstünlük taslayıp onu ezmek mi olduğunu ayırt edebilmek.
Doğruyu söylerken bile dili bir silaha dönüştürmemek, kalbi kırmadan ve mahcup etmeden yapıcı kalabilmek nezaketin en zorlu dengesidir.
Kendi Emeğinin Gölgede Kalmasına Sabredebilmek
Büyük bir ekip çalışmasında veya aile ortamında asıl yükü sen çektiğin halde vitrinde başkalarının parlaması.
Göz önünde olmasan bile yapılan işin hayrına ve anlamına odaklanabilmek, takdir edilme açlığını susturup sessizce faydalı olmaya devam edebilmek samimiyetin en derin testidir.
Zor Zamanda Sana Sırt Çevirene Vakti Gelince Sırt Çevirmemek
Düşüş yaşadığın günlerde yanında durmayan, arayıp sormayan birisi daha sonra senin kapına muhtaç veya darda olarak geldiğinde ona aynı vefasızlıkla karşılık vermemek.
Kendi asaletini onun sığlığıyla kirletmemek ve intikam fırsatını merhamete dönüştürebilmek ruhun en yüksek basamaklarından biridir.
Sahip Olduğun Bilgi veya Yeteneği Saklamamak (Hasetten Uzak Durmak)
Bir işin püf noktasını, faydalı bir bilgiyi veya bir tecrübeyi “Aman benden daha iyi olmasın, beni geçmesin” korkusuyla gizlememek.
İlim ve tecrübeyi cömertçe paylaşabilmek, başkasının senden daha ileriye gitmesinden kaygı duymamak kalbin zenginlik sınavıdır.
Değişimi ve Gelişimi Kabullenebilmek (Kalıpları Kırmak)
Yıllardır savunduğun bir fikrin, yöntemin veya bakış açısının yanlış olduğunu gördüğünde inat etmemek.
“Ben yıllardır böyle biliyordum” tutuculuğuna saplanmadan, gerçeğe teslim olup kendini yenileyebilmek zihnin ve nefsin en dürüst terbiyesidir.
Hak Ettiğin Saygıyı Görmeyince Çizgini Bozmamak
Yaşınla, tecrübenle veya verdiğin emekle saygıyı sonuna kadar hak ettiğin bir yerde, karşındaki insanların kabalığı ya da acemiliği yüzünden değersiz hissettirilmek.
Bu durum karşısında öfkeyle parlayıp saygınlığını kendi elinle zedelememek, vakarını ve asaletini koruyarak geri çekilebilmek karakterin sağlamlığını sınar.
Kendi Menfaatin İçin Başkalarının Zaafını Kullanmamak
Birinin aşırı duygusallığını, saf niyetini, yalnızlığını ya da tecrübesizliğini fark ettiğinde bunu kendi lehine bir avantaja dönüştürmemek.
Karşındakinin zayıf tarafını bir fırsat değil, korunması gereken bir emanet olarak görmek vicdanın en saf ahlak testidir.
Hakikati Belli Bir Çıkar Grubuna Göre Eğip Bükmemek
İçinde bulunduğun arkadaş ortamı, meslek grubu ya da aile meclisi haksız bir tutum aldığında sırf “bizden” diye yanlışa ortak olmamak.
Aidiyet duygusunu hakkaniyetin önüne koymadan, tarafsızlığı ve doğruyu her türlü cemaat veya grup çıkarının üstünde tutabilmektir.
Kimsenin Görmediği Yerde Emanete Sadakat
Göz önünde değilken, kameralar, denetimler ya da şahitler yokken elinin altındaki kamu malını, iş yerinin imkânlarını ya da başkasına ait bir eşyayı kendi malından daha titiz koruyabilmek.
“Nasılsa fark edilmez” düşüncesini aklına bile getirmemek, vicdanın en sessiz ve en dürüst kontrol mekanizmasıdır.
Haksız Kazanç İhtimali Karşısında Gözünü Tok Tutabilmek
Önüne çok büyük, zahmetsiz ve kimsenin ruhunun duymayacağı bir rant ya da haksız gelir fırsatı çıktığında elinin tersiyle itebilmek.
İnsanın nefsi “Herkes yapıyor, senin neyin eksik?” diye fısıldarken helal lokma hassasiyetini her türlü dünyalık zenginliğin üstünde tutabilmesi omurganın en sağlam testidir.
Hak Ettiğinden Azına Razı Olmak Zorunda Kalındığında İsyan Etmemek
Liyakatin, emeğin ve bilgin varken hak ettiğin makama, ünvana ya da kazanca başkalarının torpille veya haksız yollarla gelmesini izlemek.
Bu adaletsizlik karşısında kendi dürüst çizginden sapmadan, hayata ve insanlara küsmeden onurunla dik durabilmek çok ağır bir sabır sınavıdır.
Sana Yapılan İyiliği Asla Unutmamak (Vefa)
Yıllar geçse, şartlar değişse ve sen çok daha iyi konumlara gelsen bile, zamanında senin elinden tutmuş, sana yol göstermiş ya da dar gününde yanında olmuş insanlara vefa göstermek.
Güçlendiğinde eski dostları, emek verenleri ve zor gün yoldaşlarını unutmamak karakterin vefanın terazisidir.
Kendi Fikrini Savunurken Karşı Tarafın Onurunu Zedeleme Tuzağı
Bir münazarada, toplantıda veya fikir ayrılığında delillerinle üstün gelsen bile karşındakini küçük düşürmemek, ezmemek ve mahcup etmemek.
Fikri savunmayı bir ego savaşına dönüştürmeden, hakikati nezaket ve zarafetle ortaya koyabilmek aklın ve ahlakın ortak olgunluğudur.
Büyüklük ve Tecrübe Karşısında Kibre Kapılmamak
Gençlik, hız, yeni bilgi veya teknolojik üstünlük sende olduğunda; yaşça büyük, tecrübeli ama eski usul kalmış insanları küçümsememek.
Onların hayat tecrübesine, görmüş geçirmişliğine ve emeğine hürmet gösterebilmek; bilginin kibrine kapılmadan tevazuyu koruyabilme sınavıdır.
Başkasının Mutluluğuna ve Başarısına Nazar Değdirmemek
Birinin yeni bir yuva kurduğunu, ev veya araba aldığını ya da güzel bir huzur yakaladığını gördüğünde içinden tek bir kıskançlık geçirmeden gönülden “Allah daha çok versin, huzurlarını bozmasın” diyebilmek.
Bakışını ve niyetini hasedin kem gözünden koruyabilmek kalbin en saf hallerindendir.
Darlık Anında da Cömert Kalabilmek
Bol paralıyken, her şey yolundayken vermek kolaydır. Asıl imtihan; kendi cebinde de az varken, kendin de sıkıntıdayken elindeki bir lokmayı ya da son imkânı senden daha zor durumdaki biriyle bölüşebilmektir.
Darlıkta yapılan ikram, fedakârlığın zirvesidir.
İyiliği Sadece Sevdiklerine Değil Herkese Ulaştırabilmek
Yardımı, güler yüzü ve kolaylığı yalnızca kendi ailene, arkadaş çevrene ya da aynı fikirde olduğun insanlara değil; sana uzak duran, senin gibi düşünmeyen insanlara da gösterebilmek.
Adalet ve merhameti kişisel sempatilerin ötesinde, herkese eşit bir hak olarak görebilme olgunluğudur.
Samimiyeti Bir Pazarlık Aracına Çevirmemek
İnsanlarla kurduğun bağı, gösterdiğin yakınlığı ve dostluğu ileride bir işini hallettirmek veya bir menfaat devşirmek için bir yatırım gibi görmemek.
İnsan ilişkilerini hesap kitap üzerine değil, sadece karşılıksız sevgi ve dürüstlük üzerine kurabilmek karakterin saf kalabilme mücadelesidir.
Hayat, baştan sona farklı şekillerde karşımıza çıkan çok yönlü bir imtihan alanıdır. Her an, her tavır ve aldığımız her karar bu sınavın bir parçasıdır; iyi ya da kötü olmayı belirleyen ise tamamen kendi tercihlerimizdir.
Kötülük sadece büyük suçlarla sınırlı değildir; insanın kendi iradesiyle benimsediği kibir, riya veya üstünlük taslamak gibi kötü huylar ve yanlış tutumlar da kişiyi doğrudan kötü biri yapabilir. Kimin son nefeste hangi halde olacağını yalnız Allah bilir. Bugün ayıplanan bir günahkâr, samimi bir tövbe ile manevi derecesini yükseltip en öne geçebilir; kendini kusursuz gören ise kibri yüzünden kaybedebilir.
Nihayetinde kimin önde, kimin geride olduğunu yalnız Allah bilir; bize düşen ise kibre kapılmadan kendi hesabımıza odaklanmak ve hayırda yarışmaktır.
Bu imtihanlar ile ilgili ayetleri de paylaşmadan geçemeyeceğim…
Andolsun ki sizi biraz korku ve açlıkla, bir de mallar, canlar ve ürünlerden eksilterek imtihan ederiz. Sabredenleri müjdele! (Bakara Suresi, 155. Ayet)
…Bu, şükür mü edeceğim, yoksa nankörlük mü edeceğim diye beni denemek üzere Rabbimin bir lütfudur… (Neml Suresi, 40. Ayet)
O, hanginizin daha güzel amel yapacağını sınamak için ölümü ve hayatı yaratandır. (Mülk Suresi, 2. Ayet)
Ey iman edenler! Kendinizin, ana babanızın ve akrabanızın aleyhine de olsa adaleti titizlikle ayakta tutan, Allah için şahitlik eden kimseler olun. Haklarında şahitlik ettikleriniz zengin olsunlar, fakir olsunlar adaletten ayrılmayın. (Nisâ Suresi, 135. Ayet)
Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletsizliğe sevk etmesin. Âdil olun; bu, takvaya daha yakındır. (Mâide Suresi, 8. Ayet)
Küçümseyerek insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Zira Allah, kendini beğenip övünen hiçbir kimseyi sevmez. (Lokmân Suresi, 18. Ayet)
Yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Çünkü sen yeri asla yaramazsın, boyca da dağlara asla erişemezsin. (İsrâ Suresi, 37. Ayet)
Ey iman edenler! Bir topluluk diğer bir toplulukla alay etmesin; belki de onlar kendilerinden daha hayırlıdır. (Hucurât Suresi, 11. Ayet)
Ey iman edenler! Allah’a ve ahiret gününe inanmadığı halde insanlara gösteriş olsun diye malını harcayan kimse gibi, sadakalarınızı başa kakmak ve gönül kırmak suretiyle boşa çıkarmayın. (Bakara Suresi, 264. Ayet)
Biz sizi sırf Allah rızası için doyuruyoruz; sizden ne bir karşılık ne de bir teşekkür bekliyoruz. (İnsan Suresi, 9. Ayet)
İyilikle kötülük bir olmaz. Kötülüğü en güzel olanla sav; bir de bakarsın ki seninle arasında düşmanlık bulunan kimse sanki sıcak bir dost oluvermiştir. (Fussilet Suresi, 34. Ayet)
Verdiğiniz sözü yerine getirin; çünkü verilen söz sorumluluk gerektirir. (İsrâ Suresi, 34. Ayet)
Allah size emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder. (Nisâ Suresi, 58. Ayet)
Mallarınızı aranızda haksız ve batıl yollarla yemeyin. (Bakara Suresi, 188. Ayet)
Ey iman edenler! Zannın çoğundan sakının; çünkü bazı zanlar günahtır. Birbirinizin kusurlarını araştırmayın, birbirinizin gıybetini yapmayın. (Hucurât Suresi, 12. Ayet)
Allah’ın birinize diğerinden fazla verdiği şeyleri arzu edip durmayın. (Nisâ Suresi, 32. Ayet)
Onlar bollukta da darlıkta da Allah yolunda harcarlar, öfkelerini yutarlar ve insanları affederler. Allah iyilik edenleri sever. (Âl-i İmrân Suresi, 134. Ayet)
Bir kötülüğün karşılığı, ona denk bir kötülüktür. Fakat kim affeder ve arayı düzeltirse, onun mükâfatı Allah’a aittir. (Şûrâ Suresi, 40. Ayet)
Gerçekten insan, pek hırslı ve sabırsız yaratılmıştır. Başına bir kötülük geldiğinde feryat eder, bir hayır dokunduğunda ise cimrileşir. (Meâric Suresi, 19-21. Ayetler)
Bilin ki mallarınız ve çocuklarınız sizin için ancak birer imtihandır. (Enfâl Suresi, 28. Ayet)
Şüphesiz her şeyin en doğrusunu Allah bilir…
